गुटगत चालको पदचाप किन कोइराला निवासमा ?

विराटनगरको कोइराला निवास नेपाली राजनीतिमा प्रजातान्त्रिक आन्दोलनको ऐतिहासिक थलोका रूपमा स्थापित छ, हालका घटनाक्रमले गम्भीर प्रश्नको सामना गरिरहेको छ। यो निवास दिवंगत ‘पिताजी’ कृष्णप्रसाद कोइरालाको हो, जसका तीन छोरा—मातृकाप्रसाद कोइराला, विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला र गिरिजाप्रसाद कोइराला—नेपालको प्रधानमन्त्री बनेर देशको शासन सञ्चालनमा महत्वपूर्ण भूमिका खेले।

यी तीनै जना अब यो संसारमा छैनन्, तर उनीहरूले प्रजातन्त्र स्थापनाका लागि पुर्‍याएको योगदानले यो निवासलाई नेपाली राजनीतिको तीर्थस्थलको रूपमा सम्मानित बनाएको छ। कतिपयले यो ठाउँलाई मन्दिरको संज्ञा दिँदै यहाँको ऐतिहासिक र भावनात्मक महत्वलाई जोड दिएका छन्, जुन कांग्रेस पार्टीका कार्यकर्ता र समर्थकहरूका लागि विशेष आस्थाको केन्द्र हो।

यस्तो पवित्र र सम्मानित स्थानमा पछिल्लो समय नेपाली कांग्रेसका नेता एवं पूर्वमन्त्री बालकृष्ण खाँणको उपस्थितिले भने विवाद उत्पन्न गरेको छ। खाँण भुटानी शरणार्थी प्रकरणजस्तो संवेदनशील र विवादास्पद मुद्दामा मुछिएका व्यक्ति हुन्, जसले उनको राजनीतिक छविमा गम्भीर प्रश्न उठाएको छ।

यो घटनाले उनको व्यक्तिगत विश्वसनीयतामाथि मात्र नभई कोइराला निवासको गरिमामाथि पनि आँच पुर्‍याएको छ। कतिपय विश्लेषक र सर्वसाधारणले यो कदमलाई गलत सन्देशको रूपमा लिएका छन्, किनकि एक यस्तो व्यक्तिको उपस्थितिले यो ऐतिहासिक थलोको पवित्रतामाथि धक्का लागेको ठानिएको छ। उनीहरूको तर्क छ कि कोइराला निवास जस्तो ठाउँमा विवादित पृष्ठभूमिका व्यक्तिलाई प्रवेश दिँदा यो स्थानको ऐतिहासिक महत्व र प्रजातान्त्रिक मूल्यहरूको अपमान हुन्छ।

यो घटनालाई हेर्दा यो केवल एउटा व्यक्तिगत भ्रमणको रूपमा मात्र सीमित देखिँदैन, बरु नेपाली कांग्रेसभित्रको आन्तरिक गुटबन्दी र शक्ति संघर्षको एउटा रणनीतिक चालको संकेत दिन्छ। खाँणको यो कदमले पार्टीभित्रको एकता र अनुशासनमा समेत प्रश्न उठाएको छ, किनकि यो निवासलाई कांग्रेसको साझा धरोहरको रूपमा लिइन्छ।

उनको आगमनले यहाँको शान्त र सम्मानित वातावरणलाई बिथोल्दै गुटगत राजनीति र विवादको अखडा बनाउने जोखिम निम्त्याएको छ। कोइराला परिवारले प्रजातन्त्रको लागि गरेको बलिदान र योगदानलाई सम्झने यो स्थानमा यस्ता विवादित व्यक्तिको उपस्थितिले कार्यकर्ताहरूको भावनामाथि ठेस पुगेको छ, जसले गर्दा यो ठाउँको रूपरेखा र साखमाथि खतरा देखा परेको छ।

यदि कोइराला निवासलाई साँच्चिकै तीर्थस्थलको रूपमा जोगाउन खोजिन्छ भने, यस्ता विवादास्पद व्यक्तिलाई यहाँ प्रवेशमा कडाइ गर्नुपर्ने देखिन्छ। अन्यथा, यो स्थानको ऐतिहासिक महत्व र पवित्रताको धारणा धेरै चाँडै ध्वस्त हुन सक्छ, र कोइराला परिवारको नाममा अनावश्यक रूपमा धब्बा लाग्नेछ।

कांग्रेस नेतृत्वले यो विषयमा गम्भीर चासो देखाउनुपर्छ र निवासको संरक्षणका लागि स्पष्ट नीति बनाउनुपर्छ, नत्र यो ठाउँ केवल राजनीतिक स्वार्थको खेल मैदान बन्ने जोखिम बढ्नेछ, जुन कोइराला परिवारको योगदानप्रति ठूलो अपमान हुनेछ।