नहर क्षेत्र दुर्गन्धित, स्थानीयलाई स्वास्थ्य जोखिम

गगन नुनिया

विराटनगर । महानगरपालिका वडा १२ स्थित नहर क्षेत्र फोहोरले दुर्गन्धित बनेको छ । सफाइमा ध्यान नदिंदा प्रदूषण फैलिएर स्थानीय बासिन्दाको स्वास्थ्यमा नकारात्मक असर पर्ने जोखिम बढेको छ ।

छठ पर्वपछि नहर क्षेत्र सफाइ गरिएको थियो । तर त्यसयता फेरि उस्तै अवस्था देखिएको छ ।

एक दशकदेखि उक्त क्षेत्रमा बसोबास गर्दै आएका स्थानीय गणेश धमला फोहोरको सफाइ गरिनुपर्नेमा त्यसो हुन नसकेको बताउँछन् । महानगरपालिकाले सफाइमा ध्यान नदिंदा समस्या भएको उनको भनाइ छ ।

अर्का स्थानीय युव सरोज साह फोहोरले गर्दा दुर्गन्ध फैलिएको बताउँछन् । नहरमा कागज, प्लास्टिक र अरु बेकामे सामानहरु फ्याँक्ने गरिएको छ । कतिपयले मरेका पशुपंक्षी पनि फ्याँक्ने गरेकाले दुर्गन्ध फैलिएर बसिनसक्नु हुन्छ ।

स्थानीय ७० वर्षीया उर्मिला साह पहिले अलि सफा हुने गरे पछि पछिल्ला दिन आसपासका बासिन्दाले फोहोर ल्याएर नहरमै फ्याँक्ने गरेकाले दुर्गन्ध बढेको बताउँछिन् ।

महानगरपालिकाको वातावरण तथा सरसफाई शाखाका प्रमुख पुनम दाहालका अनुसार १९ वटा वडामा बिभाजित विराटनगर महानगरपालिकामा देनिक १०० मेट्रिक टन फोहोर निस्कने गरेको छ ।

छठ लगतै नहरमा केराका थामहरु छरपस्ट थिए । तर ती पुरै हटाएर सफा बनाउन सकिएको छैन । नहर क्षेत्र एक महिनाभित्र सफा हुने उनको दाबी छ ।

फोहोर गर्नु हुँदैन भन्ने जाने, बुझेकाहरुले नै फोहोर ल्याएर फ्याँक्ने गरेको पाइएको भन्दै उनले सफाइमा स्थानीय बासिन्दाले पनि सचेत भएर ध्यान दिनुपर्ने औंल्याउँछन् ।

विराटनगरलाई फोहोर व्यवस्थापनका हिसाबले तीन क्षेत्रमा विभाजित गरिएको छ । उत्तरतर्फ वडा १,२,३,४,५ र १९ मा पर्ने पहिलो क्षेत्र हो भने ६ देखि ११ वडासम्म दोसो क्षेत्र र १२ देखि १८ सम्म तेस्रो क्षेत्र गरी विभाजित गरिएको छ ।

तीनै क्षेत्रको फोहोर संकलन गरी व्यवस्थापन गर्न निजी संस्थालाई ५ वर्षका लागि ठेक्का दिइएको दाहालले बताए ।

अस्पतालबाट निस्कने तथा घर भत्काउँदा निस्कने तोडेपछि निस्कने फोहोरबाहेक सबै खालका फोहोर निजी संस्थाको जिम्मामा दिइएको छ ।

महानगरको कार्य क्षेत्रमा पर्ने नाला वर्षमा दुई पटक सफा गर्नुपर्ने गरी सम्झौता गरिएको जनाइएको छ । महानगरको वडा नम्बर ४, ५, ६, ११, १२, १४ र १८ मा नहर पर्छ ।

नहरको परिचालन र सरसफाई सिँचाई कार्यालयले गर्ने गरेको उनले बताए । सगरमाथा सर्भिसेज प्रालि फोहोर व्यवस्थापन सस्ंथाका संयोजक धनकुमार लामाका अनुसार १३ नम्बरका वडा अध्यक्ष सूर्यलाल यादवको नेतृत्वमा नहरमा रहेका केराका थामहरु छठपछि हटाइएको थियो ।

वडा १२ का अध्यक्ष हिरालाल कामतका अनुसार नहरको परिचालन सिँचाई विभागको जिम्मेवारीमा पर्छ । सिँचाई विभागले सफा नगरेकाले ध्यानाकर्षण गराइने उनले बताए ।

(प्रशिक्षार्थी)